Rapa Nui

Toen ik een jaar of 10 was, zat ik gefascineerd in mijn nieuwe Donald Duck boek te lezen; Oom Dagobert en het Mysterie van het Paas-Eiland.*

Hoewel ik op dat moment niet dacht dat ik er zelf ooit heen zou gaan is de fascinatie voor de karakteristieke beelden (Moai) en de vele onbeantwoorde vragen nooit verdwenen. Toen ik zelf wat meer ging reizen laaide het enthousiasme weer op en kocht en leende ik meer boeken over dit mysterieuze afgelegen eiland.

Nu is mijn droom eindelijk werkelijkheid geworden en hebben Yvonne en ik 5 dagen doorgebracht op Paaseiland!

Geschiedenis
Paaseiland is een klein eiland (grofweg 20x20 km) dat de zuid-oostelijke punt van de Polynesische driehoek markeert. Het eiland is ontstaan door vulkaanuitbarstingen zo’n twee miljoen jaar geleden en waarvan de laatste zo’n 10 duizend jaar geleden was.

De voorouders van de Polynesiers komen van de Solomon Islands. Rond 1.000 v.c. bewoonden ze ook Tonga en Samoa en in de eeuwen daarna breidden ze hun leefgebied steeds verder uit. Met hun grote kano’s zeilden ze de Pacific over, op zoek naar nieuwe nog niet bewoonde eilanden om deze te koloniseren. Als eerste bereikten ze de Cook Islands en de eilanden rondom Tahiti (500 v.c.).
Na het bouwen van grotere, meer zeewaardige kano’s konden ze ook de grote afstanden afleggen naar: Hawaii (200 n.c.), Paaseiland (400 n.c.) en als laatste pas Nieuw Zeeland (800 n.c.).

Naam
In 1722 zette de eerste Europeaan voet op Paaseiland; Jacob Roggeveen. Omdat de bemanning van Roggeveen het eiland voor het eerst in het vizier kreeg op Paas zondag noemden ze het Paasch Eyland.
Deze naam is sindsdien in stand gebleven en ook Chili heeft de naam (Isla de Pascua) overgenomen na annexatie in 1888.
De oorspronkelijke bewoners prefereren de naam Rapa Nui, wat Groot Rapa betekent en uit 1863 stamt. Deze naam wordt gebruikt omdat het eiland veel gelijkenis vertoonde met het eerder bewoonde eiland Rapa.

Moai
In de dagboeken en de schilderingen van deze eerste ontdekkingsreizigers werd verteld over mysterieuze beelden die hoofdzakelijk langs de kust van het eiland oprezen. Wat was de betekenis van de beelden die nergens anders ter wereld schenen voor te komen?
Latere ontdekkingsreizigers maakten melding van beelden die van hun troon waren gestoten en op een bepaald moment werd er zelfs gemeld dat er geen een beeld meer overeind stond. Wat was hier aan de hand?

Uiteindelijk kwam men erachter dat het aanbidden van overledenen een belangrijk ritueel was in de dagelijkse gang van zaken in heel Polynesie. Maar hoewel er op andere eilanden ook bepaalde beelden werden gemaakt heeft dit nergens de schaal en vorm bereikt van Paaseiland. Tot nu toe zijn er 887 Moai gevonden. 397 staan er nog in de ‘fabriek’, de vulkaan Rano Raraku, 288 zijn er ooit op hun platform geplaatst en 92 staan te boek als ‘onderweg’.

Telkens als een Chief van een dorp of gemeenschap overleed, werd er een Moai gemaakt (dit duurde ongeveer een jaar) en vanuit de Rano Raraku naar de Ahu (platform) gebracht. Vanuit daar keek de Moai en bracht hiermee de bescherming van hun voorvader naar hun dorp en zorgde voor voorspoed en geluk. Althans zo werd gedacht. De Moai, die zo’n 1.000 jaar geleden zijn gemaakt, kijken dus allemaal landinwaarts.

Moai vandaag de dag
Zoals gezegd waren op een bepaald moment (rond 1750) alle Moai van hun platform afgegooid en de komende 200 jaar heeft men hier niet meer naar omgekeken. Rond 1955 zijn archeologen begonnen met het restaureren en het weer overeind zetten van de Moai. Vandaag de dag zijn er nog zo’n 50 Moai te bewonderen die rechtop staan en ook van de overige beelden, verspreid over het land en rondom de vulkaan zijn er nog veel in tact. Maar omdat de beelden van lavasteen zijn gemaakt hebben ze duidelijk te lijden onder de erosie en beginnen de gezichten steeds meer te vervagen.

Bevolking
Het feit dat de Moai heilige beelden waren maakt het moeilijk om te geloven dat de eilandbewoners zelf de beelden hebben omgegooid of zelfs vernietigd. Er zijn twee theoriën. De eerste gaat er vanuit dat vanwege het uitbreidende inwonertal maar een afnemende hoeveelheid voedsel en goederen er steeds vaker oorlogen tussen de verschillende stammen uitbraken. Het kapot maken van elkaars beelden werd als middel gebruikt om elkaar in het hart te raken.
De tweede theorie gaat er vanuit dat de bewoners uiteindelijk het geloof in de beelden verloren omdat de verwachte voorspoed uitbleef.

Op het hoogtepunt waren er ongeveer 14.000 bewoners, maar in 1877 was de totale bevolking vrijwel uitgeroeid en leefden er nog maar 111 mensen.
De hoofdreden hiervan is de rooftochten van Peru op zoek naar goedkope arbeidskrachten, nadat hier in 1950 de slavernij is afgeschaft. De mensen van Rapa Nui waren atletisch gebouwd en bovendien werd het eiland door geen enkel ander land beschermd. Tegenwoordig wonen er ongeveer 4.000 mensen en ontvangt het eiland zo’n 80.000 bezoekers per jaar.

Onze reis
Tijdens ons bezoek troffen we vrijwel alleen maar vrolijke mensen en was de Spaanse en Polynesische uitbundige cultuur meteen goed te merken. Dit werd nog eens versterkt door het grote jaarlijkse feest (Tapati Festival) dat 2 weken duurt en waar wij met onze neus midden in vielen! Het leek wel alsof het alleen nog maar om het feest draaide! Echt een heel leuke sfeer met iedere dag als hoogtepunt de festiviteiten die rondom het grote openlucht podium (aan zee) van 22:00 tot 03:00 en dit twee weken lang!
De rode draad in het feest was het kiezen van een nieuwe Koningin van Paaseiland. Twee jonge prinsessen haalden, beiden met een groot en enthousiast team achter zich, alles uit de kast om indruk te maken op de jury en natuurlijk het publiek. Overal BBQ’s en andere tentjes waar je in de aangename avondtemperatuur van 25 graden heerlijk kon zitten.

Ook zonder festival heeft het eiland veel te bieden en wij hebben in drie dagen op de mountainbike, soms flink klimmen, veel van dit prachtige landschap kunnen zien. Steile kliffen, een diepblauwe zee met azuurblauwe golven en witten schuimkoppen, begroeide kraters van uitgedoofde vulkanen, wilde paarden en natuurlijk de fascinerende Moai die vooral bij de zonsondergang prachtig zijn.

Daarnaast beschikt het eiland ook nog over het mooiste strand wat we ooit hebben gezien en waar je heerlijk kon zwemmen. Erg fijn na het geploeter op de fiets.

Er zijn veel leuke eettentjes waar je de lokale specialiteiten kunt uitproberen en de kleinschaligheid van alles maakt het prettig om rond te kijken. Wat ook wel meewerkte was het weer en het hotel. We hebben 5 dagen stralend weer gehad en hoewel de stroom regelmatig uit viel hebben we toch een prima hotel gehad met veel vruchtenbomen in de tuin voor onze kamer.

Verder heeft het eiland nog een museum waar de tot op heden nog niet ontcijferde tabletten met het Rongo Rongo schrift te bewonderen zijn.

Een ander hoogtepunt was een bezoek aan het oude dorp Orongo dat achter de vulkaankrater op de zuid-west kant van het eiland verscholen ligt. In dit dorp speelde zich vroeger de “Vogelman-competitie” af. Maar dat verhaal vertel ik nog wel eens...

Op de laatste dag hebben we nog een spectaculaire afsluiting mogen meemaken! Als onderdeel van het festival gingen 13 stoere mannen elk op een soort slee gemaakt van stammen van een bananenboom keihard de grashelling van een vulkaan af, met de bedoeling om zo snel mogelijk beneden te zijn. De berg was minstens 100 meter hoog en er werden snelheden van 80 km per uur bereikt! De ambulance stond beneden al klaar, maar gelukkig is alles goed afgelopen.

We hebben na het zien van dit indrukwekkende eiland en de bijbehorende cultuur een nieuwe nummer 1 meest bijzondere plek!

Met wat pijn in ons hart verlieten we het eiland. Maar alweer een nieuw avontuur ligt op ons te wachten: Rio! Wendy komt met ons meereizen en we beginnen gelijk goed met Carnaval!!!


* Ik ben erg geinteresseerd in deze uitgave, dus mocht je’m zelf hebben of iemand weten dan hoor ik dat graag!